İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir?

İçerik

1 İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir?

İş sağlığı ve güvenliği (iş sağlığı ve iş güvenliği) kavramı üzerine birçok tanım yapılmıştır. Yapılan bu tanımları kapsayıcı bir tanım yapmamız gerektiğinde; çalışanların işin yürütümü sırasında iş yerinde veya iş yeri dışında karşılaşabilecekleri sağlık problemlerini ve riskleri ortadan kaldırmayı veya mümkün olduğunca en aza indirmeyi hedefleyen bu hedeflere giden yolda birçok bilim dalından faydalanan multidisipliner bir bilim dalıdır. Daha kısa bir tanım yapmamız gerekirse, çalışanın işini yapmaya başladığı andaki mevcut sağlığını işin bitiminde minimum işe başladığı sağlık ile bitirmesi için çalışmalar yürüten multidisipliner bir bilim dalıdır.

İş sağlığı ve güvenliği kısaltması İSG’dir. İş sağlığı ve güvenliği kavramı ile birlikte işçi sağlığı ve iş güvenliği kavramı da kullanılmaktadır. Bunun kısaltması ise İSİG’dir.

İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuat ülkemizde 2012 yılına kadar 4857 sayılı İş Kanunun 77. ve 89. maddeleri arasında yer almaktaydı. İş kazalarının ve meslek hastalıklarının artması ile birlikte aynı zamanda Avrupa Birliği Müzakereleri kapsamında iş sağlığı ve güvenliğinin işyerlerinde sağlanması açısından ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği üzerine çalışmaların yapılması gerekliliğini ortaya çıkardı. Bu çalışmalar neticesinde ülkemizin iş sağlığı ve güvenliği alanında ilk müstakil kanunu olan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 20/06/2012 tarihinde kabul edildi ve 30/06/2012 tarihli resmi gazetede yayımlandı. Bu tarih itibari ile birçok yönetmelik ve tebliğler yürürlüğe girdi. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, işçi ve işverene birçok yükümlülükleri beraberinde getirdi. Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği açısından birçok akademik ve saha çalışması yapılmaya başlandı.

İş sağlığı ve güvenliği kavramını daha iyi bir şekilde anlayabilmemiz için iş sağlığı ve iş güvenliği kavramlarının ayrı bir şekilde ele alınması gerekmektedir.

İş Güvenliği Nedir?

İş güvenliği demek üretim ve mal güvenliği demektir. İş güvenliği kavramı hastane örneği üzerinden somut bir örnekle açıklamaya çalışalım. Hastanenin hastaya sağlık hizmetini vermeye hazır olduğu andan itibaren, hayata geçirilmiş ve geçirilecek hizmetlerin güvenliği ile ilgili kısım adlandırılacak olduğunda buraya ‘üretim güvenliği’ demek doğru olacaktır veya bahsi geçen bütün hizmetlerin tamamı için ‘iş güvenliği’ kavramı kullanılabilir.

İş Sağlığı Nedir?

İş sağlığı demek çalışanların sağlığı ve güvenliği demektir. İş sağlığı kavramı iş güvenliği kavramını açıklarken kullandığımız hastane örneği üzerinden somut bir örnekle açıklamaya çalışalım. Hasta hizmetinin verilmeye başlandığı süreden itibaren, bu hizmeti veren çalışanların, yani çalışanların sağlığı ve güvenliğinin tanımlanmasında ‘iş sağlığı’ kavramı kullanılmalıdır.

İş güvenliği ile iş sağlığı kavramları sık sık karıştırılan bir kavram olmasına rağmen birbirlerinden ayrılması gereken iki kavramdır. Bu iki kavramın arasında çalışma yöntemleri, prensipleri, standartları, sorumlulukları, sistemleri, sigortaları vb. arasında oldukça farklılıklar vardır. Bu iki kavramın ayrı ayrı olarak ele alınmamasından dolayı uygulama kısmında birçok problem ile karşılaşılmaktadır.

iş sağlığı ve güvebliği — İş sağlığı ve güvenliği

İş Sağlığı ve Güvenliğinin Hedef ve Amacı Nedir?

İş sağlığı ve güvenliğinin hedef ve amaçlarını tanımlarken yukarıda yapmış olduğumuz iş sağlığı ve iş güvenliği ayrımını aynı şekilde burada da göz önünde bulundurarak ele alacağız.

İş Güvenliğinin temel hedefleri:

Ürün güvenliği
Bina, makine ve teçhizat güvenliği
Çalışan güvenliği
Çevre güvenliği

İş sağlığı yani çalışanların sağlığı ve güvenliği alanı ile ilgili olan 3. sırada yer alan ‘çalışan güvenliği’ kısmıdır.

İsg alanında odak noktaya konulması gereken ana ilkeleri ele almakta fayda vardır. İsg alanında odak noktadaki hedef çalışanların sağlığına gelebilecek zararın önüne geçebilmektir. Bu kapsamda yapılan ve yapılacak her bir hatalı hareketlerin ve dolaylı olarak çalışana verilen zararların mevzuatsal bağlamda bir bedelinin olduğu akıllar çıkmamalıdır.

İsg alanında tehlikeler doğru bir şekilde belirlenir, değerlendirilir ve ortadan kaldırılırsa çalışanın sağlığına verilebilecek zararda ortadan kaldırılabilir. Çalışma ortamında saptanan tehlikelerin sağlık riski de diğer bir ifade ile sıfırlanmış olacaktır. Sağlık riskinin belirlenmesi (hesaplanması), alınması gereken tedbirleri ortaya koyduğu ve mevzuatsal bağlamda sorumluluğu olduğundan dolayı tahmin ve subjektif olarak değerlendirilmeye tabi tutulmamalıdır.

İsg alanında, ‘kabul edilebilir risk’ kavramı kullanılmamalıdır. Bu kavramın kullanılmamasının nedeni ise herhangi birinin çalışanın sağlığına gelebilecek riskin şu veya bu kadarı kabul edilir veya kabul edilemez demeye hakkı yoktur. İş sağlığı ve güvenliği alanında çalışma yapanların sıkça duyduğu ‘iş kazaları ve meslek hastalıkları kabul edilebilir seviyeye indirilmelidir’ cümlesi de aynı şekilde yanlıştır. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında çalışma yapacak kişilere yol göstermesi açısından veri tabanlarının oluşturulması gerekmektedir.

İş yerinde tehlikelerden kaynaklanan risklerin risk kontrol adımlarının uygulanması, çalışanların sağlığını korumak, iş yerinden var olan yada iş yeri dışından gelebilecek çalışanın sağlığını ve güvenliği etkileyebilecek etkenlere karşı önlemler almak, iş kazası ve meslek hastalığına neden olabilecek durumların belirlenmesi ve önlenmesi, iş yerinde meydana gelen kaza veya hastalık neticesinde çalışanın işini yapamayacak duruma gelmesi halinde uygun işe yerleştirilmesi gibi durumlar iş güvenliğinin amaçları arasında yer almaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi Nedir?

Önlemek ödemekten ucuzdur düsturu ile iş sağlığı ve güvenliği alanında yapılacak hiçbir yatırımın boşa gitmeyeceğini anlayabilir. Bu doğrultuda mevzuat ve akademik bağlamda üstünde sık sık durulan bir kavram olan pro aktif yaklaşım benimsemek bu kapsamda önemlidir. Pro aktif yaklaşımı kısa bir şekilde tanımlamak gerekirse istenilmeyen bir durumun önceden tespit edilmesi bu durumun meydana gelmesini önlemek için yapılan çalışmalar şeklinde tanımlayabiliriz. Reaktif yaklaşım ise istenilmeyen durumun meydana gelmesi halinde durumun daha da kötüye gitmemesi için ve biran evvel eski hale dönmek için yapılan çalışmalardır. Pro aktif çalışmaya risk değerlendirmesi reaktif çalışmaya ise acil durum planı örnek verilebilir.

İş sağlığı ve güvenliği alanında yapılan çalışmalar neden önemlidir sorusuna verilecek cevap gayet açıktır. Ülkemizin büyük bir kısmı sigortalı olarak çalışmaktadır. Bu sigortalı kısıma birde ailelerini kattığımız durumda rakam çok daha fazla olacaktır. Bu bağlamda çalışanın işini yürüttüğü sırada kaza veya hastalığa yakalanması durumunda sadece çalışanın bizzat kendisi değil onunla birlikte birçok kişi bu durumdan maddi ve manevi olarak etkilenecektir. Bununla birlikte insanların birçoğu hayatlarının önemli bir kısmını iş yerlerinde geçirmektedir. Bu bağlamda çalışanların sağlığını bozmadan işlerini yürütmesi ülkemizde doğrudan ve dolaylı olarak birçok avantaj sağlayacaktır. Hekimlik mesleği ne kadar önemli ise iş sağlığı ve güvenliği alanında çalışma yapan her meslek grubu da bir o kadar önemlidir.